Metoda dopasowana do zdrowia, planów i codzienności

Najważniejsza jest skuteczność w typowym stosowaniu, czyli w zwykłym życiu, a nie tylko przy idealnym przestrzeganiu instrukcji. Metoda wymagająca codziennego pamiętania może działać bardzo dobrze, lecz jej skuteczność spada przy pominięciach.

Wybór obejmuje również wpływ na krwawienia, ból miesiączkowy, skórę, samopoczucie, wygodę, koszt, odwracalność i planowany termin ciąży. Decyzja powinna być dobrowolna i oparta na rzetelnym porównaniu.

• wkładki i implant działają niezależnie od codziennego pamiętania
• tabletka, plaster i krążek wymagają regularnego stosowania
• metody barierowe stosuje się przy każdym współżyciu
• prezerwatywę można łączyć z metodą hormonalną lub wkładką

Wkładka hormonalna uwalnia progestagen w macicy i zwykle zmniejsza krwawienia, czasem prowadząc do ich zaniku. Wkładka miedziana nie zawiera hormonów, ale może nasilać miesiączki, zwłaszcza na początku. Implant uwalnia progestagen z pręcika umieszczonego pod skórą ramienia, a najczęstszą trudnością są nieprzewidywalne krwawienia.

Przed założeniem trzeba wykluczyć ciążę i ocenić przeciwwskazania. Badanie w kierunku zakażeń dobiera się do ryzyka. Po usunięciu płodność zwykle wraca szybko.

Brak wcześniejszego porodu sam w sobie nie wyklucza zastosowania wkładki wewnątrzmacicznej.

Metody z estrogenem obejmują tabletki złożone, plaster i krążek. Przed ich zastosowaniem ocenia się ciśnienie tętnicze oraz czynniki zwiększające ryzyko zakrzepu lub udaru, między innymi migrenę z aurą, palenie po 35. roku życia, przebytą zakrzepicę i wybrane choroby układu krążenia.

Gdy estrogen nie jest odpowiedni, można rozważyć metodę zawierającą tylko progestagen, wkładkę miedzianą albo metodę barierową. Karmienie piersią, okres po porodzie, choroby wątroby, nowotwory hormonozależne i interakcje lekowe wymagają indywidualnej kwalifikacji.

• nie każda migrena jest przeciwwskazaniem, kluczowa jest obecność aury
• niektóre leki przeciwpadaczkowe i zioła mogą osłabiać część metod
• pomiar ciśnienia jest ważny przed metodą zawierającą estrogen
• zmiany krwawień są częste na początku i nie zawsze oznaczają chorobę

Owulacja może poprzedzić pierwszą miesiączkę po porodzie. Samo karmienie piersią nie oznacza pewnej ochrony przed ciążą.

Termin rozpoczęcia antykoncepcji zależy od metody, czasu od porodu, karmienia i ryzyka zakrzepowego. Rozważa się m.in. metody bez estrogenu oraz wkładki wewnątrzmaciczne. Złożonej antykoncepcji z estrogenem nie należy włączać w połogu według jednego terminu odpowiedniego dla wszystkich.

Moment założenia wkładki również wymaga ustalenia. Założenie bezpośrednio po porodzie i w późniejszym terminie różni się m.in. ryzykiem wydalenia. Plan obejmuje ewentualne zabezpieczenie przejściowe i kontrolę.

Ryfampicyna, ryfabutyna, niektóre leki przeciwpadaczkowe, np. karbamazepina, fenytoina lub fenobarbital, oraz dziurawiec mogą osłabiać działanie części hormonalnych metod antykoncepcji. Nie dotyczy to jednakowo wszystkich metod. Wkładki wewnątrzmaciczne nie tracą skuteczności wskutek tych interakcji enzymatycznych.

Większość zwykłych antybiotyków nie wymaga dodatkowej ochrony wyłącznie z powodu interakcji. Osobne znaczenie mogą mieć wymioty i nasilona biegunka podczas stosowania tabletek. Przed rozpoczęciem nowego leku lub suplementu sprawdź jego zgodność ze swoją metodą.

Po stosunku bez zabezpieczenia, pęknięciu prezerwatywy lub istotnym błędzie w stosowaniu metody należy działać możliwie szybko. Dostępne są tabletki z lewonorgestrelem lub octanem uliprystalu oraz wkładka miedziana. Wkładka założona w odpowiednim czasie jest najskuteczniejszą metodą awaryjną i może pozostać jako dalsza antykoncepcja.

Tabletki awaryjne opóźniają lub hamują owulację i nie przerywają istniejącej ciąży. Po octanie uliprystalu rozpoczęcie lub wznowienie metody progestagennej wymaga odpowiedniego odstępu, dlatego warto otrzymać indywidualną instrukcję oraz zasady dodatkowego zabezpieczenia.

Wkładka, implant, tabletka, plaster i krążek nie zmniejszają ryzyka zakażeń przenoszonych drogą płciową. Przy nowym partnerze, wielu partnerach lub niepewnym statusie badań warto stosować prezerwatywę i rozważyć diagnostykę STI.

Podwójna ochrona oznacza połączenie prezerwatywy z drugą, skuteczniejszą metodą zapobiegania ciąży. Zakres badań dobiera się do rodzaju kontaktów, objawów i indywidualnego ryzyka.