Zabiegi szyjki macicy dobrane do rozpoznanej zmiany

Określenie „nadżerka” bywa używane wobec różnych obrazów szyjki. Najczęściej chodzi o ektropion, czyli obecność delikatnego nabłonka gruczołowego na zewnętrznej powierzchni szyjki. Nie jest to to samo co zmiana śródnabłonkowa CIN ani rak.

Przed zabiegiem trzeba ustalić, czy problemem jest objawowy ektropion, zapalenie, polip, zmiana przedrakowa czy inna przyczyna krwawienia. Dlatego kwalifikacja opiera się na badaniu, aktualnej profilaktyce szyjki oraz kolposkopii lub biopsji, gdy wynika to z obrazu i wyników.

• krioterapia działa powierzchownie i nie dostarcza materiału do histopatologii
• LEEP/LLETZ usuwa zmianę pętlą i pozwala ocenić preparat pod mikroskopem
• konizacja obejmuje stożkowaty fragment szyjki i część kanału
• wybór metody zależy od rozpoznania, położenia zmiany i planów rozrodczych

Bezobjawowego ektropionu zazwyczaj nie trzeba usuwać. Krioterapię można rozważyć, gdy potwierdzony ektropion powoduje nawracające krwawienia kontaktowe albo uporczywą wydzielinę i wcześniej wykluczono ważniejsze przyczyny objawów.

Podczas krótkiego zabiegu sonda schładza powierzchnię szyjki. W kolejnych dniach typowa jest obfita wodnista wydzielina związana z gojeniem. Pacjentka otrzymuje zasady higieny, ograniczeń i termin kontroli.

Krioterapia objawowego ektropionu nie jest leczeniem HPV ani zamiennikiem LEEP/LLETZ w zmianach wymagających wycięcia i oceny histopatologicznej.

LEEP oraz LLETZ to praktycznie równoważne określenia wycięcia strefy transformacji cienką pętlą elektrochirurgiczną. Zabieg najczęściej wykonuje się po rozpoznaniu zmiany dużego stopnia lub w innej sytuacji, w której korzyść z wycięcia przewyższa ryzyko obserwacji.

Usunięty fragment trafia do histopatologii. Wynik określa rodzaj i stopień zmiany, obecność bardziej zaawansowanego procesu oraz stan brzegów preparatu. Dalsze postępowanie nie zależy wyłącznie od informacji „margines dodatni” lub „ujemny”, lecz od całego wyniku, wieku, wcześniejszej historii i kontroli HPV.

• zabieg wykonywany po dokładnym ustaleniu wskazania
• możliwość przeprowadzenia w znieczuleniu miejscowym lub innym ustalonym z pacjentką
• hemostaza po wycięciu i przekazanie materiału do histopatologii
• kontrola po leczeniu według wyniku oraz aktualnego algorytmu nadzoru

Konizacja usuwa stożkowaty fragment szyjki obejmujący tarczę oraz odpowiednią część kanału. Może być wykonana różnymi technikami. Decyzja o jej zakresie wynika z rodzaju zmiany, jej położenia, widoczności strefy transformacji oraz potrzeby wiarygodnej oceny histopatologicznej.

Szersze lub głębsze wycięcie nie jest automatycznie lepsze. Celem jest uzyskanie preparatu wystarczającego diagnostycznie i leczniczo przy możliwie oszczędzającym podejściu do zdrowej części szyjki.

Większość kobiet po pojedynczym zabiegu zachodzi w ciążę. Znaczenie dla ryzyka położniczego ma przede wszystkim głębokość i objętość usuniętej tkanki oraz liczba wcześniejszych zabiegów. Dlatego przed procedurą warto zgłosić plany dotyczące ciąży.

W przyszłej ciąży należy przekazać lekarzowi opis zabiegu i wynik histopatologiczny. Może to wpłynąć na sposób oceny szyjki i dalszy plan opieki, ale nie oznacza automatycznie konieczności szwu szyjkowego ani porodu przez cięcie cesarskie.

Po zabiegu mogą występować plamienie, wodnista lub brunatna wydzielina oraz łagodne skurcze. Czas ograniczenia współżycia, tamponów, kąpieli i intensywnego wysiłku zależy od rodzaju procedury oraz przebiegu gojenia i powinien wynikać z wydanych zaleceń.

Po LEEP/LLETZ lub konizacji kontrola nie kończy się na wygojeniu szyjki. Niezbędne jest omówienie histopatologii oraz zaplanowanie badań HPV i ewentualnej cytologii lub kolposkopii we właściwym terminie.