Spokojnie, krok po kroku
Kalendarz badań i szczepień
Przed ciążą, w jej trakcie i po porodzie. Sprawdź, co zaplanować, a szczegóły rozwiń wtedy, gdy ich potrzebujesz.
Aktualizacja: 29 września 2026 · polski standard opieki i zalecenia towarzystw naukowych
To plan do omówienia z lekarzem lub położną. Badania oznaczone „Ze wskazań” zależą od Twojego zdrowia. Objawy wymagają oceny w swoim czasie, nawet jeśli kalendarz przewiduje kontrolę później.
Przed ciążą
Najlepiej zacząć kilka miesięcy przed planowanym poczęciem. Jeśli ciąża już się rozpoczęła, umów pierwszą wizytę i ustal dalszy plan bez obwiniania się o pominięte przygotowania.
Około 3 miesięcy wcześniejWizyta przygotowująca i przegląd badań
Wywiad, ciśnienie, leki, choroby przewlekłe, suplementacja i profilaktyka.
Około 3 miesięcy wcześniej
Wizyta przygotowująca i przegląd badań
Wywiad, ciśnienie, leki, choroby przewlekłe, suplementacja i profilaktyka.
- Zabierz wcześniejsze wyniki oraz dokumentację szczepień. Omów także zdrowie psychiczne, wcześniejsze ciąże i obciążenia rodzinne obojga rodziców.
- Badania krwi dobiera się do wywiadu: np. morfologię przy ryzyku niedokrwistości, glikemię przy ryzyku cukrzycy, TSH przy chorobie tarczycy lub innych wskazaniach. Nie każda zdrowa osoba potrzebuje panelu hormonów, AMH czy badań trombofilii.
- Sprawdź aktualność profilaktyki szyjki macicy, zdrowie jamy ustnej i wskazania do badań zakażeń. Ustal suplementację folianów oraz bezpieczeństwo leków przed poczęciem.
Przed rozpoczęciem starańSzczepienieOdra, świnka, różyczka oraz ospa wietrzna
Sprawdzenie odporności i uzupełnienie brakujących szczepień żywych.
Przed rozpoczęciem starańSzczepienie
Odra, świnka, różyczka oraz ospa wietrzna
Sprawdzenie odporności i uzupełnienie brakujących szczepień żywych.
- Lekarz ocenia dokumentację szczepień i przebyte zakażenia; przy niejasnej odporności może zlecić odpowiednie IgG. Nie ma potrzeby wykonywania szerokiego panelu przeciwciał wszystkim.
- W razie braku odporności zaplanuj MMR i/lub szczepienie przeciw ospie wietrznej. Liczba dawek i odstępy zależą od wcześniejszych szczepień oraz preparatu.
- Po każdej dawce szczepionki żywej odczekaj co najmniej miesiąc przed zajściem w ciążę. MMR i szczepionki przeciw ospie wietrznej nie podaje się w ciąży. Przypadkowe szczepienie w nierozpoznanej ciąży wymaga konsultacji, samo w sobie nie jest wskazaniem do jej zakończenia.
Przed ciążą, według historiiSzczepieniePozostałe szczepienia
Grypa, COVID-19, WZW B, HPV i dawki przypominające.
Przed ciążą, według historiiSzczepienie
Pozostałe szczepienia
Grypa, COVID-19, WZW B, HPV i dawki przypominające.
- Uzupełnij szczepienia odpowiednie do wieku, ryzyka zakażenia i dokumentacji. HPV najlepiej zaplanować przed ciążą; kolejne dawki rozpoczętego cyklu odkłada się w ciąży na okres po porodzie.
- Po szczepionkach nieżywych nie trzeba zachowywać miesięcznej przerwy przed poczęciem. Szczepienie przeciw krztuścowi przed ciążą nie zastępuje dawki zalecanej podczas każdej ciąży.
W ciąży
Podstawowy plan dla ciąży fizjologicznej w Polsce. Przedziały oznaczają tygodnie ciąży, nie odstępy między wizytami. Ciąża mnoga, choroby i nieprawidłowe wyniki wymagają własnego harmonogramu.
Do 10. tygodniaPierwsza wizyta i badania początkowe
Morfologia z ferrytyną, mocz, glukoza na czczo, TSH, badania grupy krwi i zakażeń.
Do 10. tygodnia
Pierwsza wizyta i badania początkowe
Morfologia z ferrytyną, mocz, glukoza na czczo, TSH, badania grupy krwi i zakażeń.
- Grupa ABO i Rh, jeśli nie ma prawidłowo udokumentowanego wyniku, oraz przeciwciała odpornościowe do krwinek czerwonych. Oznaczenie przeciwciał dotyczy także kobiet RhD dodatnich.
- Morfologia, ferrytyna, badanie ogólne moczu, glukoza na czczo i TSH. Przy ryzyku cukrzycy ciążowej lekarz może zlecić wcześniejszy OGTT.
- HIV, HCV, HBsAg, VDRL oraz toksoplazmoza IgG i IgM, chyba że udokumentowano dodatnie IgG przed ciążą. Wynik dodatni wymaga interpretacji, nie oznacza automatycznie świeżego zakażenia.
- Konsultacja stomatologiczna; cytologia, jeżeli nie wykonano jej w ciągu 12 miesięcy przed ciążą, zgodnie z polskim standardem. USG wczesnej ciąży dobiera się do sytuacji. Jeśli zgłaszasz się później, ustal badania na pierwszej wizycie.
11+0–13+6USG I trymestru i wybór badań przesiewowych
Ocena rozwoju, anatomii, wieku ciąży i ryzyka wybranych nieprawidłowości.
11+0–13+6
USG I trymestru i wybór badań przesiewowych
Ocena rozwoju, anatomii, wieku ciąży i ryzyka wybranych nieprawidłowości.
- Termin USG zależy również od wielkości płodu: CRL 45–84 mm. Omów test złożony oraz rolę NIPT; NIPT nie zastępuje USG i nie potwierdza rozpoznania choroby.
- Na tym etapie polski standard przewiduje również ocenę ryzyka i nasilenia objawów depresji. NIPT wymaga osobnej kwalifikacji, m.in. przy zanikającym bliźniaku i stosowaniu heparyny.
15.–20. tydzieńKontrola morfologii i moczu
Ocena niedokrwistości oraz wyniku badania ogólnego moczu.
15.–20. tydzień
Kontrola morfologii i moczu
Ocena niedokrwistości oraz wyniku badania ogólnego moczu.
- Zakres dalszej diagnostyki zależy od wyników i objawów. Dodatni wynik moczu nie jest sam w sobie podstawą do samodzielnego zastosowania antybiotyku.
18.–22. tydzieńUSG II trymestru
Szczegółowa ocena anatomii płodu, łożyska i płynu owodniowego.
18.–22. tydzień
USG II trymestru
Szczegółowa ocena anatomii płodu, łożyska i płynu owodniowego.
- Przy niepełnym obrazie lub nieprawidłowościach może być potrzebna ponowna albo specjalistyczna ocena. Obraz 3D/4D stanowi uzupełnienie, nie zamiennik badania diagnostycznego.
21.–26. tydzieńMocz i ponowna ocena toksoplazmozy
Badanie ogólne moczu; toksoplazmoza, jeśli pierwszy wynik był ujemny.
21.–26. tydzień
Mocz i ponowna ocena toksoplazmozy
Badanie ogólne moczu; toksoplazmoza, jeśli pierwszy wynik był ujemny.
- Uzgodnij z prowadzącym, które oznaczenia przeciwciał powtórzyć. To również czas na edukację przedporodową i rozmowę o karmieniu oraz planie porodu.
24.–28. tydzieńOGTT 75 g oraz kontrola przeciwciał
Test obciążenia glukozą i przeciwciała anty-D u kobiet RhD ujemnych.
24.–28. tydzień
OGTT 75 g oraz kontrola przeciwciał
Test obciążenia glukozą i przeciwciała anty-D u kobiet RhD ujemnych.
- OGTT obejmuje pobranie krwi na czczo, po 1 i 2 godzinach. Zwykle wymaga 8–14 godzin bez jedzenia i zwykłej diety w poprzednich dniach, bez ograniczania węglowodanów. W czasie testu pozostajesz w spoczynku.
- Po operacji bariatrycznej, przy wymiotach lub rozpoznanej już cukrzycy sposób oceny ustala lekarz. Przeciwciała oznacza się przed planowaną profilaktyką anty-D.
27.–32. tydzieńUSG III trymestru i badania kontrolne
USG, morfologia i mocz; kwalifikacja do immunoglobuliny anty-D.
27.–32. tydzień
USG III trymestru i badania kontrolne
USG, morfologia i mocz; kwalifikacja do immunoglobuliny anty-D.
- USG służy m.in. ocenie wzrastania płodu, łożyska i płynu owodniowego.
- Profilaktykę anty-D planuje się zwykle w 28.–30. tygodniu u nieuczulonych kobiet RhD ujemnych, według kwalifikacji. Nie jest to szczepienie ani leczenie już rozwiniętej immunizacji.
- Krwawienie, uraz brzucha lub zabieg inwazyjny mogą wymagać dodatkowej oceny i profilaktyki anty-D. Nie czekaj wtedy na planowy termin.
33.–37. tydzieńPrzygotowanie wyników do porodu
Morfologia, mocz, HBsAg, HIV i wymaz GBS w 35.–37. tygodniu.
33.–37. tydzień
Przygotowanie wyników do porodu
Morfologia, mocz, HBsAg, HIV i wymaz GBS w 35.–37. tygodniu.
- Wymaz w kierunku paciorkowca grupy B pobiera się z pochwy i odbytu. Wynik pomaga ustalić wskazania do antybiotyku podczas porodu; dodatni wymaz nie oznacza rutynowego leczenia nosicielstwa przed porodem.
- VDRL i HCV powtarza się przy zwiększonym ryzyku zakażenia. Ponownie ocenia się objawy depresji. Omów znieczulenie i, jeśli planujesz znieczulenie regionalne, konsultację anestezjologiczną.
38.–39. tydzień i po 40.Kontrole przed porodem
Morfologia i mocz; po 40. tygodniu KTG, USG i ustalenie dalszego postępowania.
38.–39. tydzień i po 40.
Kontrole przed porodem
Morfologia i mocz; po 40. tygodniu KTG, USG i ustalenie dalszego postępowania.
- Polski standard przewiduje badanie KTG i USG niezwłocznie po 40. tygodniu oraz dalszą ocenę według wyników. Ustal z zespołem termin kolejnej kontroli, plan porodu i wskazania do indukcji.
- Mniejsze ruchy dziecka, krwawienie, odpływanie płynu lub inne niepokojące objawy wymagają pilnego kontaktu, niezależnie od daty najbliższej wizyty.
W sezonie, każdy trymestrSzczepienieGrypa i COVID-19
Szczepienia zmniejszające ryzyko ciężkiego przebiegu zakażeń.
W sezonie, każdy trymestrSzczepienie
Grypa i COVID-19
Szczepienia zmniejszające ryzyko ciężkiego przebiegu zakażeń.
- Przeciw grypie stosuje się szczepionkę nieżywą odpowiednią dla ciężarnych, co sezon; donosowej szczepionki żywej nie stosuje się w ciąży.
- Szczepienie przeciw COVID-19 jest zalecane ciężarnym także w sezonie 2026/2027. Preparat i termin ustal według bieżących zaleceń oraz wcześniejszych dawek. Nie trzeba czekać na III trymestr.
27.–36. tydzieńSzczepienieKrztusiec: Tdap w każdej ciąży
Przeciwciała matki pomagają chronić dziecko w pierwszych miesiącach życia.
27.–36. tydzieńSzczepienie
Krztusiec: Tdap w każdej ciąży
Przeciwciała matki pomagają chronić dziecko w pierwszych miesiącach życia.
- Dawkę podaje się w każdej ciąży, niezależnie od szczepień w przeszłości. Przy zagrożeniu porodem przedwczesnym wcześniejszy termin ustala lekarz.
Optymalnie 32.–36. tydzieńSzczepienieRSV: szczepienie w ciąży
Termin zależy również od sezonu zakażeń i spodziewanej daty porodu.
Optymalnie 32.–36. tydzieńSzczepienie
RSV: szczepienie w ciąży
Termin zależy również od sezonu zakażeń i spodziewanej daty porodu.
- W ciąży stosuje się preparat Abrysvo. Rejestracja dopuszcza podanie w 24.–36. tygodniu; polskie zalecenia wskazują optymalnie 32.–36. tydzień. Nie wszystkie szczepionki przeciw RSV są przeznaczone dla ciężarnych.
- Ustal termin i ewentualne odstępy od innych szczepień z osobą kwalifikującą. Po porodzie pediatra ocenia potrzebę profilaktyki RSV u dziecka, także z uwzględnieniem szczepienia matki.
Po porodzie
Kalendarz dotyczy zdrowia mamy. Opieka zaczyna się od pierwszych dni; kontrola po zakończeniu połogu nie zastępuje wcześniejszej pomocy. Noworodek ma własny plan badań i szczepień u pediatry.
Przed wypisem i pierwsze dniPlan opieki i patronaż położnej
Krwawienie, gojenie, ból, ciśnienie, karmienie i samopoczucie.
Przed wypisem i pierwsze dni
Plan opieki i patronaż położnej
Krwawienie, gojenie, ból, ciśnienie, karmienie i samopoczucie.
- Ustal zalecenia po wypisie, leki, terminy kontroli i kontakt do położnej POZ. Polski standard przewiduje co najmniej cztery wizyty patronażowe.
- Pierwsza wizyta położnej: do 48 godzin od otrzymania zgłoszenia urodzenia dziecka lub wypisu matki, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy. Przy objawach alarmowych nie czekaj na patronaż.
- U nieuczulonej mamy RhD ujemnej po urodzeniu dziecka RhD dodatniego ocenia się wskazania do anty-D, zwykle do 72 godzin. Dawka w ciąży nie zastępuje oceny po porodzie.
Do 72 godzin / 7–10 dniZe wskazańWcześniejsza kontrola ciśnienia
Szczególnie po nadciśnieniu ciążowym lub stanie przedrzucawkowym.
Do 72 godzin / 7–10 dniZe wskazań
Wcześniejsza kontrola ciśnienia
Szczególnie po nadciśnieniu ciążowym lub stanie przedrzucawkowym.
- Po ciężkim nadciśnieniu ocena powinna nastąpić w ciągu 72 godzin; przy pozostałych zaburzeniach nadciśnieniowych najpóźniej w ciągu 7–10 dni po porodzie. Ustal także pomiary w domu i plan po wypisie.
- Stan przedrzucawkowy może pojawić się po porodzie, również po ciąży bez nadciśnienia. Silny ból głowy, zaburzenia widzenia, duszność lub ciśnienie skurczowe co najmniej 160 albo rozkurczowe co najmniej 110 mmHg wymagają pilnej pomocy.
Pierwsze tygodnieZe wskazańBadania zależne od przebiegu porodu
Morfologia przy utracie krwi lub objawach; pozostałe badania według rozpoznania.
Pierwsze tygodnieZe wskazań
Badania zależne od przebiegu porodu
Morfologia przy utracie krwi lub objawach; pozostałe badania według rozpoznania.
- Po dużej utracie krwi, przy osłabieniu, omdleniach lub rozpoznanej niedokrwistości może być potrzebna morfologia i kontrola leczenia. Ferrytyna wcześnie po porodzie bywa zawyżona przez stan zapalny.
- TSH, badania moczu, posiewy i USG wykonuje się według objawów oraz wcześniejszego leczenia. Nie ma obowiązkowego panelu hormonów ani rutynowego USG dla każdej zdrowej kobiety po porodzie.
- Zgłoś utrzymujące się obniżenie nastroju, lęk, ból, nietrzymanie moczu lub stolca oraz problemy z karmieniem. Dentysta: kontrola do 6. tygodnia zgodnie z polskim standardem.
Około 6.–8. tygodniaKontrola po zakończeniu połogu
Gojenie, zdrowie psychiczne, dno miednicy, karmienie, seksualność i antykoncepcja.
Około 6.–8. tygodnia
Kontrola po zakończeniu połogu
Gojenie, zdrowie psychiczne, dno miednicy, karmienie, seksualność i antykoncepcja.
- Przebieg i zakres badania ustalacie wspólnie. Omów objawy, sen, wsparcie w domu oraz powrót do aktywności. Badania laboratoryjne i obrazowe dobiera się do potrzeb.
- W razie powikłań lub dolegliwości zgłoś się wcześniej. Opieka może wymagać kilku spotkań; ACOG zaleca kompleksowe podsumowanie najpóźniej do 12 tygodni po porodzie.
4.–12. tydzieńZe wskazańOGTT 75 g po cukrzycy ciążowej
Badanie na czczo i po 2 godzinach, według kryteriów poza ciążą.
4.–12. tydzieńZe wskazań
OGTT 75 g po cukrzycy ciążowej
Badanie na czczo i po 2 godzinach, według kryteriów poza ciążą.
- ADA 2026 zaleca OGTT w 4.–12. tygodniu po porodzie po przebytej cukrzycy ciążowej. Samo HbA1c we wczesnym połogu nie zastępuje tego testu.
- Jeśli wynik jest prawidłowy, nadal potrzebna jest kontrola w kierunku cukrzycy co 1–3 lata, częściej przy zwiększonym ryzyku i przed kolejną ciążą.
Po porodzie i w laktacjiSzczepienieUzupełnienie szczepień
MMR, ospa wietrzna, HPV i pozostałe brakujące dawki według kwalifikacji.
Po porodzie i w laktacjiSzczepienie
Uzupełnienie szczepień
MMR, ospa wietrzna, HPV i pozostałe brakujące dawki według kwalifikacji.
- Karmienie piersią zwykle nie jest przeciwwskazaniem do tych szczepień. Przy braku odporności na różyczkę lub ospę warto ustalić szczepienie jeszcze przed wypisem albo podczas pierwszych wizyt.
- Po szczepionce żywej nadal obowiązuje co najmniej miesiąc przerwy przed kolejną ciążą. Przebyte przetoczenia lub niektóre preparaty krwiopochodne mogą zmienić termin szczepienia; przedstaw dokumentację lekarzowi.
- Szczepienie matki przeciw krztuścowi dopiero po porodzie nie daje dziecku takiej ochrony przezłożyskowej jak dawka podana w ciąży.